Gemide çalışma düzenini merak eden herkesin ilk sorusu aynı: “kaç saat çalışılıyor?” Cevabın tek bir rakamı yok, ama bir ALT SINIRI var ve bu sınır uluslararası bir sözleşmeyle belirlenmiş. Sözleşmenizde yazan düzen bu sınırın altına inemez.
Uluslararası alt sınır
Denizcilik Çalışma Sözleşmesi (MLC 2006), ülkelere iki çerçeveden birini seçme zorunluluğu getiriyor. İkisi de aynı kapıya çıkıyor; hangisinin uygulandığı geminin bayrağına göre değişir.
- Azami çalışma esası: 24 saatlik dilimde en fazla 14 saat, 7 günlük dilimde en fazla 72 saat çalışma.
- Asgari dinlenme esası: 24 saatlik dilimde en az 10 saat, 7 günlük dilimde en az 77 saat dinlenme.
Dinlenme nasıl bölünebilir
Bu, en çok gözden kaçan madde. Dinlenme süresi en fazla İKİ parçaya bölünebiliyor ve bu parçalardan biri en az 6 saat olmak zorunda. Ayrıca iki dinlenme arasındaki aralık 14 saati geçemiyor. Yani “toplamda 10 saat verdik” demek yeterli değil; nasıl verildiği de kurala bağlı.
İstisnalar
Talim, acil durum ve geminin veya gemidekilerin emniyetini ilgilendiren hâller için geçici istisnalar tanınıyor. Ama istisna bedava değil: sonrasında telafi dinlenmesi verilmesi gerekiyor. Sürekli hâle gelmiş bir “istisna” istisna değildir.
İzin hakkı ayrı bir başlık
Dinlenme saatleriyle yıllık ücretli izin karıştırılıyor. MLC 2006 asgari ücretli izni ayrıca tanımlıyor: çalışılan her ay için en az 2,5 takvim günü. Bu asgari izinden feragat anlaşmaları, yetkili makamın belirlediği istisnalar dışında yasaklanmış durumda.
Peki gerçekte ne oluyor
Alt sınır bir taban, program değil. Gerçek düzeniniz gemi tipine, vardiya sistemine ve seferin yoğunluğuna göre değişir. Bunu öğrenmenin doğru yeri iki belge: imzalayacağınız sözleşme ve gemide asılı olan çalışma düzeni tablosu. İkisini de imzadan önce görmek hakkınız.
- Vardiya sistemi nasıl (4-8, 6-6, gündüz mesaisi)?
- Fazla mesai ücrete dahil mi, değilse birim ücreti ne?
- Dinlenme kayıtları nasıl tutuluyor ve size kopyası veriliyor mu?
- İzin hakkı sözleşmede nasıl yazılmış?
Bu soruların cevabı sözlü değil yazılı olmalı. Bir armatör ya da aracı “gemiye çıkınca konuşuruz” diyorsa, o cümle cevabın kendisidir.