Sürecin en kritik anı, gemiye çıktığınız gün değil; sözleşmeyi imzaladığınız dakikadır. O dakikadan sonra tartışılan her konunun cevabı “kağıtta ne yazıyor” olur. Bu yüzden imzadan önce ne göreceğinizi bilmek gerekiyor.
İmzadan önceki iki hakkınız
MLC 2006, sözleşmeyi imzalamadan önce iki şeyi açıkça güvence altına alıyor: sözleşmeyi inceleme ve danışma fırsatı, ve imzalı bir ORİJİNAL nüshanın size verilmesi. Sözleşmeyi masaya konur konmaz imzalamanız beklenmemeli, tek nüsha da karşı tarafta kalmamalı.
Sözleşmede bulunması zorunlu kalemler
Sözleşme, gemi adamının şu bilgilerini her hâlükârda içermek zorunda:
- Adınız, doğum tarihiniz veya yaşınız ve doğum yeriniz
- Armatörün adı ve adresi
- Sözleşmenin yapıldığı yer ve tarih
- Hangi görevle çalıştırılacağınız
- Ücretiniz veya ücretin hesaplanma formülü
- Ücretli yıllık izin miktarı veya hesaplanma biçimi
- Sözleşmenin sona erme koşulları ve ihbar süreleri
- Armatörün sağlayacağı sağlık ve sosyal güvenlik korumaları
- Ülkenize dönüş (repatriation) hakkınız
- Varsa uygulanacak toplu iş sözleşmesine atıf
Bu kalemlerden biri eksikse sözleşme eksiktir. “Standart metin, hepsi böyle” cevabı bir açıklama değil.
İhbar süresi
Sözleşmenin erken sona erdirilmesi için asgari ihbar süreleri belirlenmiş olmalı ve bu süre yedi günden kısa olamaz. Süre iki taraf için de geçerlidir; yalnız sizin bağlı olduğunuz bir madde dengesizdir.
Yazılı olarak sorulacaklar
- Temel ücret, para birimi ve ödemenin nereye yapılacağı
- Fazla mesai ücrete dahil mi; değilse nasıl hesaplanıyor
- İzin dönemi ücretli mi
- Yol ve vize masraflarını kim karşılıyor
- Sözleşme erken biterse dönüş masrafı kimde
Anlamadığınız bir madde varsa imzalamadan önce sorun. Sormak süreci yavaşlatmaz; sonradan çıkan bir kalem yavaşlatır. Bir aracı bu soruları “gereksiz” bulursa, asıl bilgi o tepkidedir.